ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 105

Адронҳо

Адронҳо - синфи зарраҳои бунёдие, ки таъсири мутақобилаи бузург доранд.Ба ду гурӯҳи калон: барионҳо ва мезонҳо ҷудо мешаванд. Истилоҳи адронҳоро физики советӣ Л. Б. Окун соли 1962 ҳангоми гузаштан аз тамсилаи зарраҳои таъсири мута­қобилаашон бузу ...

Адсорбентҳо

Адсорбентҳо - ҷисмҳои табиӣ ё сунъие, ки моддаҳоро аз газҳо ва маҳлулҳо ҷаббида мегиранд. Хосияти ҷаббандагии адсорбентҳо аз таркиби химиявӣ ва ҳолати физикавии сатҳи онҳо, аз ковокӣ ва сатҳи хос вобаста аст. Адсорбентҳо масомадор ва бемасома меш ...

Адсорбсия

Адсорбсия - дар сатҳи моддаи сахт ё моеъ ҷаббида шудани дигар моддаи дар шакли газ ё маҳлул қарордошта. Macалан, агар ба маҳлули обии кислотаи сирко як порча ангишт андохта шавад, молекулаҳои кислотаи сирко дар сатҳи ангишт адсорбсия шуда, миқдор ...

Адуляр

Адуляр - минерал, як намуди ортоглази шаффофу беранг, санги қамарӣ. Ба ифтихори маҳали Адуляри Швейтсария, ки бори аввал кристаллҳои он дар он ҷо ёфт шуда буданд, номгузорӣ шудааст. Адуляр аз ҷинсҳои магмавии кӯҳӣ иборат буда, алкомисилакатори ка ...

Аждардаҳон

Баландиаш аз 15 то 100 см. Пояаш сершоху барг, баргҳояш нештаршакл ё байзашакл, рӯ ба рӯ ё пай дар пай ҷой гирифтаанд. Гулаш дуҷинса, гулбаргҳояш сафед, зард, гулобӣ, норанҷӣ, сурх мисли "даҳони аждар". Ғӯзааш байзашакл дарозиаш 12 – 17 мм, серту ...

Аз Робиа то Парвин (асар)

"Аз Робиа то Парвин" ҳаёт ва фаъолияти 105 шоираи форсизабонро, ки дар асрҳои 9 – 20 зистаанд, фаро мегирад. Муаллиф дар муқаддима роҷеъ ба мавқеи зан дар ҳаёти иҷтимоиву сиёсӣ ва маданиву адабии Шарқ, аз ҷумла дар хусуси занони маъруфе, ки дар и ...

Азёдкунӣ

Азёдкунӣ - яке аз равандҳои муҳим ва асосии хотира. Он ихтиёрӣ ва ғайриихтиёрӣ, механикӣ ва мантиқӣ мешавад. Азёдкунӣ барои дар хотир мустаҳкам нигоҳ доштани маводи даркшуда, фикр, амал, таассуроту ҳиссиёти равонӣ мусоидат менамояд. Дар раванди а ...

Азаметиофос

Азаметиофос, алфакрон, C9H10CIN2O5PS - як навъ инсектисид. Моддаи сафеди кристаллӣ. Дар шакли хокаи намкаши 50-фоиза, консентрати эмулсияи 10-фоиза, аэрозол ва ғайра истеҳсол мекунанд. Барои нест кардани ҳашароти зараррасон – нонхӯрак, магас, хел ...

Азиз Раҳим

Хатмкардаи Омӯзишгоҳи ҷумҳуриявии маданӣ-маърифатии ҶТ 1958 ва Институти маданияти шаҳри Москва 1962. Дар ноҳияҳои Колхозобод, Восеъ дар соҳаи фарҳанг – кинонамоишдиҳӣ кор кардааст. Сардори Раёсати кинопрокати Тоҷикистон 1995 – 2002. Аз соли 2002 ...

Азизуддин Насафӣ

Дар Насаф ба дунё омадааст. Айёми ҷавонии худро дар зодгоҳаш гузаронда, минбаъд барои таҳсили илм ба Бухоро рафтааст. Соли 1273 баъди аз тарафи элхониён харобу тороҷ гардидани Бухоро Азизи Насафӣ аз Ому гузашта, чанд муддат дар Боҳиробод, дар маз ...

Азизуллоҳи Самарқандӣ

Азизуллоҳи Самарқандӣ - хаттоти тоҷик. Зодгоҳаш Самарқанд. Азизуллоҳи Самарқандӣ асари Улуғбек "Зичи Улуғбек" -ро бо тамоми ҷадвалҳои мураккабаш бо хати хафифи насх китобат кардааст. Ин нусха дар Китобхонаи АИ Ҷумҳурии Ӯзбекистон таҳти рақами 221 ...

Азизхон Абодиллохон

Азизхон Абодиллохон - ҳоким, мингбошии Шуғнон, Шоҳдара ва Рӯшон дар солҳои 1893 – 1917. Ҳамчунин дар адабиёти таърихӣ бо номи Шоҳ Азизхон ва Азис Ханъ маъруф аст.

Азимбойи наве аз ангурҳо

Азимбойӣ - навъе аз ангурҳои маҳаллӣ. Селексияи халқист. Баргаш миёнаҳаҷми гирда, 3 – 5-парра. Гулаш дуҷинса, хӯшааш миёнаҳаҷм, махрутшакл, шингилҳои болоияш нағз инкишоф ёфтаанд. Ғужбаш зич, сафеди зардтоб, ғужмаш тунук, гӯшташ хамираки сероб, ш ...

Азимбойӣ

Азимбойӣ - азимбойибодом, навъе аз бодомҳои маҳаллӣ. Дарахташ аҳромшакл, то 8 – 10 м қад мекашад. Самараш майда, пӯсташ тунуки сахт, мағзаш пурра, бештар ҷуфт. Аз 1 кг бодом 46.3% мағз ва 59 – 61% равған гирифтан мумкин аст. Азимбойиро ба ниҳоли ...

Азимои Нишопурӣ

Азимои Нишопурӣ - шоири эронӣ. Дар зодгоҳаш – Нишопур таҳсил кардааст. Бо тахал. "Азим" ва "Азимо" шеър гуфтааст. Мувофиқи маълумоти тазкиранигор Малеҳои Самарқандӣ Азимои Нишопурӣ дар шеъру шоирӣ "шӯҳраи офоқ…" буд. Махсусан, дар Мовароуннаҳр шӯ ...

Азинҳо

Азинҳо - навъе аз пайвастҳои гетеросиклӣ. Дар сикл ду ва зиёда аз он гетероатом доранд, ки якеи он атоми нитроген аст. Азинҳои дар ҳалқа ду атоми нитроген доштаро, диазин, се атоми нитроген доштаро триазин, атомҳои нитроген ва оксиген доштаро окс ...

Азм (равоншиносӣ)

Азм - амали мураккабест, ки одамро барои ба мақсади дар наздаш гузошта расидан водор мекунад. Азм мақсадгузории иродавии одам буда, аз фаҳмидагирии вазифаҳои дар пеш истодаи одам, ки бо шавқу ҳавас ва талаботи ӯ алоқаманданд ва муайян кардани вос ...

Азминаи иқоӣ

Азминаи иқоӣ - дар назарияи мусиқии форс-тоҷик фосилаи замонии байни ду нақра. Дар илми адвор иқоъ ду навъ мешавад: яке мувассал ва дигаре муфассал. Дар иқои мувассал бояд азминаҳо -и байни нақарот бо ҳам мусовӣ бошанд, ки он ба таркиби алҳонӣ во ...

Азнавтарбиякунӣ

Азнавтарбиякунӣ - намуди тарбия, ки мақсади он бартараф намудани хислатҳои манфӣ ва инкишоф додани хислатҳои мусбат дар наврасон мебошад. Сабабҳои гуногун, аз қабили таъсири муҳити носолим, саҳву хатоҳои волидайн, муаллимону номукаммалии худи сис ...

Азо

А - Асос. - Д.: СИЭМТ, 2011. - 608 с. - Энсиклопедияи Миллии Тоҷик: / сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011 - 2017, ҷ. 1. - ISBN 978-99947-33-45-3.

Азобензол

Азобензол - навъе аз азопайвастҳои ароматӣ; кристаллҳои сурхи ҷигарранг. Ду изомер дошта, трансизомери он нисбатан устувор аст; ҳарораташ гуд. 68°С. Дар об ҳал намешавад, дар кислотаи атсетати яхин, эфир, кислотаи консентронидаи сулфат ҳал мешава ...

Азоби рӯҳӣ

Азоби рӯҳӣ - маҷмӯи эҳсосҳои ниҳоят нофорам, нохуш, ногувор, вазнин, озордиҳанда ва пуразияти мавҷудияти зинда, ки дар рафти он инсон азоби сахти ҷисмонӣ ва рӯҳӣ мекашад. Азоби рӯҳӣ эҳсоси дарду азият, бадбахтӣ, мусибат ва ғаму ғуссахӯрӣ буда, ба ...

Азов

Масоҳаташ 38 ҳазор км2; ҳаҷми об ба ҳисоби миёна 320 км3. Чуқуриаш ба ҳисоби миёна 8 м, ҷойи аз ҳама чуқураш 14 м. Соҳилҳои ғарбӣ, шимолӣ ва шарқиаш асосан паст, аз регсангҳои гӯшмоҳидор таркиб ёфтаанд. Соҳилҳои ҷанубӣ бештар ҷарӣ доранд. Таги ба ...

Азов (шаҳр)

Шаблон:Шаҳрҳо ва ноҳияҳои Руссия Азов - шаҳр дар вилояти Ростови Федератсияи Россия. Дар соҳили дарёи Дон, 7 км дуртар аз резишгоҳи он ба халиҷи Таганроги Баҳри Азов ҷойгир аст. Аҳолиаш 82.1 ҳазор нафар 2004. Бандари баҳрию дарёӣ дорад.

Азозил

Тибқи ривоятҳои исломӣ яке аз се фариштаест дар баробари Ҳорут ва Морут, ки Худованд онҳоро ба замин фиристод, то монанди одамиён зиндагӣ кунанд ва аз ҳаромҳо бипарҳезанд, вагарна танбеҳ дода мешаванд. Пас аз муддате Азозил донист, ки дар замин а ...

Азоимид

Азоимид - кислотаи бо гидроген ҳосилкардаи нитроген. Моеи беранг буда, бӯи тез дорад; моддаи заҳрнок аст; ҳарор. ҷӯш. – 37°С, ҳарор. гуд. – 80°С. Ҳангоми каме зарба задан ё соиш додан метаркад. Аз ҳосилаҳои Азоимид диазобензолимид C6H5N3 маълум а ...

Азоимхонӣ

Азоимхонӣ - суханҳои дуомонанде, ки гӯё барои дафъи "ҷину париён", сиҳат намудани беморони рӯҳӣ, хоббиниҳо, эҳсоси бад кардан ва амсоли инҳо хонда, куфу суф мешавад. Азоимхониро афсунгарӣ ҳам мегӯянд. Ин амалҳо беморонро чунин водор менамоянд, ки ...

Азон

Азон - бонги намоз, садои баланди даъват барои намозхонӣ, маҷ­мӯи зикрҳои мушаххас, ки тавассути он мусулмонон аз фаро расидани вақти намоз огоҳ карда мешаванд. Азон ва иқомат суннати муаккада мебошанд ва танҳо барои намозҳои фарз гуфта мешаванд. ...

Азопайвастҳо

Азопайвастҳо - пайвастҳои органикие, ки молекулаашон азогурӯҳи – N = N – дошта, ба ду радикали карбогидрид – R ва R1 алоқаманданд. Ҳамаи азопайвастҳо рангноканд. Азопайвастҳои одитарин азобензол аст. Азопайвастҳоро бо чанд роҳҳосил кардан мумкин ...

Азотандӯзҳо

Азотандӯзҳо - аз отфиксаторҳо, навъе аз микроорганизмҳо. Азотандӯзҳо нитрогени ҳаворо аз худ карда, пайвастҳои мураккаби нитрогении барои ғизои рустанӣ мувофиқро ҳосил менамоянд. Нитроген аз ҷумлаи элементҳои муҳими ғизои рустанӣ ва омили ҳосилхе ...

Азотобактер

Азотобактер - навъе аз бактерияҳои аэробӣ. Азотобактер ҳаёти озод дошта, нитрогени ҳаворо мегирад ва барои ҳуҷайраҳои худ сафеда ҳосил менамояд. Азотобактерҳоро бори нахуст соли 1901 олими немис М. Бейеринк кашф кардааст. Дар киштзорҳо фаровон ме ...

Азотобактерин

Азотобактерин - изотоген, навъе аз нуриҳои бактериявӣ. Аз азотобактерҳо иборат буда, нитрогени ҳаворо аз худ мекунад ва онро барои ғизои рустанӣ мувофиқ месозад. Азотобактеринро ғайр аз рустаниҳои лӯбиёӣ барои ҳамаи дигар зироатҳо кор мефармоянд. ...

Азофол

Азофол - як навъ моддаи химиявӣ. Барои нест кардани канаҳои растанихӯри пахта ва дарахтони мева мепошанд. Барои одаму ҳайвон зарарнок аст.

Азудуддавла Фанохусрав

Аз 13-солагӣ дар Шероз ба тахти Оли Бӯянишаст ва бо кӯмаки падар ва амакаш Муиззуддавла алайҳи мухолифони худ мубориза бурд. Соли 963 аз тарафи халифаи Бағдод Ал-Мутеъ лақаби "Азудуддавла" гирифт. Соли 971 амири Систон хутба ба номи Азудуддавла х ...

Азулам

Азулам, азулокс, C8H10N2O4S, як навъ моддаи химиявӣ. Кристаллҳои сафед ҳосил мекунад. Азуламро дар шакли маҳлули намаки натрий истеҳсол менамоянд. Барои нобуд кардани алафҳои бегона пешбинӣ шудааст. Онро ба себаргазор ба ҳар га 4 – 5 кг мепошанд, ...

Азурит

Азури́т - минералест аз гурӯҳи карбонатҳо. Формулаи химиявиаш Ca323. Системаи кристаллбандиаш моноклинӣ. Кристаллҳояш, одатан, кӯтоҳи призмашакл буда, бештар дар шакли хока вомехӯрад. Рангаш нилобӣ, ҷилояш шишагун. Сахтиаш 3.5 – 4; зичиаш 3770 – ...

Азхудкунии дониш

Азхудкунии дониш - фаъолияти дарккуние, ки барои аз худ кардани дониш, маҳорат ва малакаҳо мусоидат менамояд. Раванди азхудкунии дониш майли равонӣ дошта, ҳангоми фаъолияти таълимӣ ва амалии хонандагон дар шуури онҳо ҳамчун инъикоси таъсири педаг ...

Азғич

Пояаш танобмонанди печанда, сурх, бӯртоб ё хокистарранг буда, доғҳои сурхча дорад; одатан шохаронда мешавад. Хӯшагулаш сергул, дароз то 8 - 9 см, гулаш қифмонанди гулобитоб дарозиаш 5-7 мм, думчадор ё бедумча аст; гулбаргаш ғафси сероб. Ғӯзааш бӯ ...

Азҳар (шоир)

Маълумоти ибтидоӣ ва асосҳои донишро дар зодгоҳаш гирифта, барои идомаи таҳсил ба Бухоро рафтааст. Азҳар пас аз хатми таҳсили мадраса шаҳрҳои Тошканд, Балх, Ёрканд, Ҳиндустону Хутан ва баъзе мавзеъҳои дигарро саёҳат карда, соли 1819 ба Бадахшон м ...

Азҳари Табрезӣ

Азҳари Табрезӣ - хаттот ва хушнависи форс-тоҷик. Шогирди Ҷаъфарии Табрезӣ. Хатшиносони гузашта Азҳари Табрезиро сеюмин устоди хати настаълиқ донистаанд. Азҳари Табрези инчунин хати сулсро ба дараҷаи олӣ расонда, устоди усули шашгона гардидааст. М ...

Айбдоркунии хусусӣ

Айбдоркунии хусусӣ - шакли махсуси таъқиби ҷиноятӣ, ки бо ташаббуси ҷабрдида оғоз карда мешавад. Вежагии айбдоркунии хусусӣ он аст, ки ҷабрдида дар як вақт ҳамчун айбдоркунанда низ зуҳур мекунад. Қонуни мурофиавӣ имконият фароҳам меоварад, ки пар ...

Айвон (меъморӣ)

Айвон - 1) дар санъати меъмории қадим толори ташрифотӣ ва меҳмонпазироӣ; 2) ҷузъи меъмории биноҳои мӯҳташам ва истиқоматӣ, вобаста ба иқлим ва шароити зиндагии мардуми Шарқ Аксар дар пештоқи бино сохта шуда, ҳамчун нишастгоҳи барҳавои тобистона и ...

Айдаред

Айдаред - навъе аз себ. Бори аввал Л. Вернер дар штати Айдаҳои ШМА бо роҳи дурагакунии навъҳои Ҷонатан ва Вагнер рӯёндааст. Дарахташ зудсабзи миёнақад, шохаҳояш паҳну парешон. Мевааш миёнаҳаҷм, пӯсташ нафиси ҳамвор, рангаш сабзча, баъди пухтан за ...

Айлодара (деҳа)

Айлодара - деҳа дар ҷамоати деҳоти Сари Осиёби ноҳияи Ховалинг. Аз Айлодара то маркази ноҳия 14 км; роҳ автомобилгард. Аҳолиаш 247 нафар, тоҷикон. Айлодара мактаби ибтидоӣ дорад. Соҳаҳои асосии хоҷагӣ: боғдорӣ, сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ, чорводорӣ. ...

Айлоқ

Айлоқ // А - Асос. - Д.: СИЭМТ, 2011. - Энсиклопедияи Миллии Тоҷик: / сармуҳаррир А. Қурбонов ; 2011 - 2017, ҷ. 1. - ISBN 978-99947-33-45-3.

Айният (математика)

Айният дар математика, баробарии ду ифодаи таҳлилӣ, ки барои ҳамаи қиматҳои имконпазири ишораҳои онҳо ҷой дорад. Масалан, 1) баробарии ^2 = a^2 + 2ab + b^2 барои ҳамаи қиматҳои ва b дуруст аст; 2) барои ҳамаи қиматҳои ададии a≠b ҷой дошта, аммо ҳ ...

Айният (метофизика)

Айният - ҳува-ҳува, мафҳумест, ки ҳолати баробарии мутлақи ашёро ҳам аз рӯи ҷинсу навъ ва ҳам аз рӯи нишонаҳои устувори фардӣ ифода мекунад. Айният хилофи тафовут аст. Зеро амалҳои тафаккур имконият медиҳанд, ки дар ҷараёни маърифат ҷиҳатҳои кулл ...

Айнулқузоти Ҳамадонӣ

Айнулқузоти Ҳамадонӣ ‌ бо номи комил Абдуллоҳ ибни Муҳаммад ибни Алӣ Миёнҷии Ҳамадонӣ - ҳаким, нависанда, шоир, муфассири Қуръон, муҳаддис ва фақеҳи форс-тоҷик. Ӯ ба забонҳои форсӣ, арабӣ ва забони порсии миёна ошноӣ дошт ва дар айни ҳол дар ирфо ...

Айнӣ (н. Конибодом)

Айнӣ - деҳа дар ҷамоати деҳоти Ортиқови ноҳияи Конибодом. Аз Айнӣ то маркази ноҳия – шаҳри Конибодом 8 км, то маркази вилояти шаҳри Хуҷанд 91 км; роҳ асфалтпӯш. Аҳолиаш 1186 нафар, асосан тоҷикон, инчунин ӯзбекҳо. Айнӣ бунгоҳи тиббӣ ва нуқтаи сав ...

Айритом

Соли 1932 дар теппаи асосии Айритом 50 × 30 м тасодуфан арақаи сангӣ фриз ёфт шуд. Аз соли 1933 омӯзиши мунтазами он оғоз ёфт. Дар натиҷаи тадқиқот маълум гардид, ки масоҳати Айритом 3000 × 300 м буда, қад-қади дарё ба масофаи 2.5 км кашол ёфтаас ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →